dorienrozing.jpg
Dorien Rozing Hoofdredacteur
Bart Peters foto
Bart Peters Fotograaf

Dertig jaar de Trut

Zondagavond, 21.00 uur voor die ene deur op de Bilderdijkstraat. Er is niets te zien maar nog geen half uur later, staat er een enorme rij mensen. En dan, om 22.00 uur, gaat die grote deur open. “Welkom bij de Trut lieve mensen! Wij zijn een disco voor potten en flikkers en verzoeken iedereen hun telefoon UIT te zetten. En dan ook écht UIT! Oh, en graag gepast betalen!”

Krakersdisco anno 2015

Bovenstaand ritueel herhaalt zich elke zondagavond aan het voorportaal van de Trut. Aankomende 8 december viert de krakersdisco haar dertigste verjaardag. Genoeg reden voor een goed gesprek met Jacques Wijnen (58), mede-oprichter en trutter van het eerste uur. Op een woensdagavond spreken we af in de Trut. We drinken geen wodka-appelsap maar appelsap, er staat geen rij voor de wc en in plaats van de discobal is het gewone licht aan. Wat onveranderd is: ook nu geen foto's.

“Dertig jaar geleden was het een hele andere wereld”, herinnert Jacques zich. “Over veel van de verworvenheden die we nu hebben, dachten we niet eens na.

Het was echt een hele andere tijd.” De Trut werd in december 1985 opgericht en kwam voort uit de krakerswereld. “Eerst had je hier de Flux zitten: een populaire krakersdisco. Dáár had je pas lange rijen voor de deur staan!” Jacques bevond zich ook in de kraakscene en kwam geregeld in de Flux. “Samen met een vriendin bedachten we dat het leuk zou zijn als we een soort Flux-gevoel konden creëren voor potten en flikkers. Dat was er toentertijd nog helemaal niet.”

We waren allemaal krakers, werkloos of student. Volgens mij werkte niemand in een reguliere baan.

Geboren

En zo geschiedde het. De Flux vond het prima haar deuren open te stellen voor de 'potten en flikker-disco' en Jacques kreeg een 'go' voor de zondag. “Vanaf het begin zitten we op die zondag. Dat kon toen want we waren allemaal krakers, werkeloos of student. Volgens mij werkte niemand in een reguliere baan.” De naam werd bedacht tijdens een van de 'vergaderingen'. “Dat waren vooral avonden waarop we ontzettend veel lol hadden met z'n allen. Er werd veel gedronken en we moesten een naam verzinnen. 'De Kast' stond ook op het lijstje maar op een gegeven moment zei iemand 'ach trut, hou toch je mond!' en toen was het bingo!, de Trut was geboren.”

Kleine advertenties in de Volkskrant en het Parool vormden de 'PR-campagne' voor de allereerste avond van de Trut waar het bier nog voor de onvoorstelbare prijs van 65 cent uit de tap vloeide. En dan hebben we het over de tijd van de gulden. Het bleek een succes. “Al snel was de Trut een fenomeen en stonden de mensen in de rij om binnen te komen.” Het publiek was divers, alternatief en links; net als de Trut zelf: “Vooral in de eerste vijf jaar was de Trut heel erg linksgeoriënteerd. Anarchistisch bijna. Pas veel later was er voor het eerst een Trut-collega die bekende dat hij VVD stemde. Dat was een grote schok: een VVD'er in de Trut?!”

In de eerste tien, vijftien jaar kwamen er veel bekende Nederlanders in de Trut, júist omdat ze volgende dag niet met hun kop in de Privé zouden staan.

Beleid

VVD'er of niet: iedereen is uiteindelijk welkom in de Trut. Mits je de mensen om je heen respecteert en niet met je telefoon speelt. “Vanaf het begin hebben we bewust een streng beleid gevoerd als het gaat om foto's. De Trut moet een plek zijn waar iedereen zich veilig voelt en waar niemand bang hoeft te zijn dat de volgende dag ergens foto's van hem/haar tongend met iemand anders verschijnen. Vooral in de eerste tien, vijftien jaar kwamen er veel bekende Nederlanders in de Trut, júist omdat ze wisten dat ze de volgende dag niet met hun kop in de Privé zouden staan.”

De afgelopen dertig jaar heeft Jacques Amsterdam flink zien veranderen. De Trut heeft echter een paar constanten kunnen bewaren. “Nog altijd komt hier een net iets alternatiever publiek dan op de Zeedijk of de Reguliers.” Ook de filosofie van de Trut is onveranderd: “We creëren een veilige omgeving waar iedereen samen een feestje bouwt en waarbij de winst volledig naar het goede doel gaat. We werken met een groep vrijwilligers die daar elke week voor hun lol staat en daar helemaal niets voor krijgt. Dat is al dertig jaar de formule. Het werkt gewoon.”

Vooral aan het begin van het studiejaar zie je de bar opeens volhangen met 18-jarigen en hun vriendjes en vriendinnetjes.

Verandering

Maar niet alles is bij het oude gebleven. Vooral het publiek heeft Jacques zien veranderen. “Niet alle bezoekers zijn zich ervan bewust dat we uitsluitend met vrijwilligers werken en dat we het allemaal voor ons plezier doen. Hún gedrag heeft zijn weerslag op óns plezier. Daar was men zich in de beginjaren veel bewuster van.” En die stroom aan studenten, gelokt door het goedkope bier? “Tja, die ken ik ook wel. Dat is een van de grootste veranderingen: de laatste jaren komen steeds meer niet-potten en -flikkers op de Trut af. Vooral aan het begin van een nieuw studiejaar zie je de bar opeens volhangen met 18-jarigen en hun vriendjes en vriendinnetjes. Dan vraag ik me wel eens af of er überhaupt één flikker of pot tussenzit.”

Een strenger deurbeleid om bovenstaand tafereel te voorkomen is volgens Jacques niet de oplossing. “Daar is altijd wel veel discussie over geweest: zijn we een 100% flikker- en pottendisco en willen we hetero's weren, of gaat het meer om de attitude van de bezoeker? Voor mij gaat het er vooral om dat je je pot of flikker voélt, niet dat je het per se bént.” Om de kern van het publiek toch tevreden te houden, kun je volgens Jacques wel een andere strategie aangaan. “Het feest dat je organiseert, bepaalt je publiek. Vroeger, als er vervelende hetero's waren, gingen we van twee kanten tegen zo'n stelletje aanrijden. Nou, dan waren ze zo weg!”

“Maar dat betekent niet dat we een anti-heterobeleid voeren”, vervolgt hij. “In de eerste plaats willen we een veilige omgeving creëren. Met name voor vrouwen is dat heel belangrijk. Iemand van ons is ook wel eens op een kruk geklommen om te roepen 'Alle hetero's de tent uit!' Toen werden we de volgende dag beschuldigd van neo-facisme maar dat maakt me niets uit. Het gaat om dat gevoel van veiligheid waar ook nu, dertig jaar later, nog altijd behoefte aan is.”

Het was zo ongelofelijk spannend. De grote vraag was of er wel mensen zouden komen en of ze het überhaupt leuk zouden vinden. Gemengde feesten voor potten en flikkers liepen in die tijd voor geen meter.

Spannend

De Trut heeft iedere bezoeker wel een of meer memorabele avonden bezorgd. Wie is daar niét stomdronken geworden, heeft vervolgens met iemand staan tongen om aan het einde van de avond te concluderen dat een ander er met jouw jas vandoor is gegaan? Voor Jacques was het toch die allereerste avond die hem het meest is bijgebleven. “Het was zo ongelofelijk spannend. De grote vraag was of er wel mensen zouden komen en of ze het überhaupt leuk zouden vinden. Gemengde feesten voor potten en flikkers liepen in die tijd voor geen meter.”

En nu, als om 03.00 uur het licht aan gaat? “Dan gaan wij naborrelen en eten! Er worden eieren gebakken, met kaas en mayo. Ooit was er een frituur maar gezien de verregaande staat van dronkenschap waar de meeste trutters zich dan in bevinden, bleek dat niet zo'n goed idee.” En het best bewaarde geheim? “Dat is toch wel wiens pik en poes er al dertig jaar lang op het Trut-kaartje gedrukt staat. Zelfs de meeste vrijwilligers weten dat niet!” Tipje van de sluier? “Ik ben het in ieder geval niet...”

 

dorienrozing.jpg
Dorien Rozing Hoofdredacteur
Bart Peters foto
Bart Peters Fotograaf