Jonah Lamers foto
Jonah Lamers

Lieve Jo...

Jo weet álles over non-conforme identiteiten, genderqueerness en alles wat buiten, binnen en tussen hokjes valt. Speciaal voor L’HBTQ Magazine beantwoordt hij brandende lezersvragen rondom deze onderwerpen. Doe je voordeel ermee en verken de grenzen van je eigen hokje!

Lieve Jo,

Ik ben al een tijdje aan het daten met een leuke jongen. Ik ben een flinke crush aan het ontwikkelen – lees: ik ben verliefd. Al voordat we begonnen met daten heeft hij me verteld dat hij transgender is en dat zijn lichaam er daardoor wat anders uitziet dan dat van andere jongens. Nu het serieus wordt, wil ik graag seks met hem maar ik heb nog nooit seks gehad met een transjongen en ik ben bang om iets verkeerd te doen. Hoe pak ik dit het beste aan?
– Annelot 26 jaar


Lieve Annelot, de eerste keer seks met iemand is altijd wat zoeken, of iemand nu cis- of transgender is. Dat is onvermijdelijk omdat je elkaar nu eenmaal niet op die manier kent en dus zal moeten leren kennen. Een heerlijke combinatie van spanning, ontdekking en ongemakkelijkheid. Nu heb ik het vermoeden dat je dat wel weet, maar het feit dat je crush transgender is, je misschien nog onzekerder maakt. Uit je vraag begrijp ik dat jullie een goed gesprek niet uit de weg gaan. Dat is mooi, want dat is ook meteen de sleutel voor het advies dat ik je wil meegeven.

 

Met elkaar praten over seks is een perfecte manier om uit te vinden wat jullie fijn vinden en wat de No Go Areas zijn. Een goede bijkomstigheid is dat het ook nog eens flink opwindend kan zijn. Vindt een manier om erover te praten tijdens een van jullie dates en je zult merken dat het de spanning lekker opbouwt. Vraag hem wat hij fijn vindt, wat hem geil maakt, welke woorden hij opwindend vindt en graag gebruikt, maar ook waar zijn grenzen liggen. Vertel hem vooral ook wat jij prettig en onprettig vindt. Dit hoeft absoluut geen plastisch gesprek te zijn. Al flirtende kom je een heel eind.

 

Mocht je nou niet zo’n prater zijn, dan is een andere tactiek om goed op zijn lichaamstaal te letten tijdens het zoenen en voorspel. Hoe reageert hij als je hem op verschillende plaatsen aanraakt? Leidt hij je hand ergens naar toe of juist van weg? Vraag hem om de leiding te nemen. Dit zal je veel leren over hoe hij graag seks heeft.

 

Wees je bewust van mogelijke ‘triggers’. Dit zijn woorden of aanrakingen die vervelende gevoelens over zijn lijf kunnen opwekken. Dit zal hij ook moeten aangeven. Heb zo min mogelijk verwachtingen en sta open voor nieuwe ervaringen.
Mocht je wat inspiratie nodig hebben, dan is porno kijken een goede manier om je horizon te verbreden. Zoek op de term “queer porno” en zie de grote diversiteit aan lichamen, identiteiten en seksuele voorkeuren die mogelijk is. Dit kan je trouwens ook prima samen doen. Ben je meteen in de juiste stemming! Veel plezier!

 

Bij een thema-avond over feministische films was er na afloop een Q&A met een Amerikaanse regisseur. Zij gebruikte vaak de term 'cis'. Uit de context kreeg ik mee dat het met mannen en vrouwen te maken heeft, maar ik had niet de moed te vragen wat het betekent. Mis ik iets? Kan jij me uit de brand helpen? – Noah, 24 jaar

 

Lieve Noah, wat een buitengewoon goede vraag. Jij haalt hier een belangrijk thema aan wanneer het om inclusiviteit gaat.
‘Cis-’ is een voorvoegsel uit het Latijn dat “aan deze zijde” betekent. Het is hiermee de tegenhanger van het Latijnse voorvoegsel 'trans-' dat “aan andere zijde” betekent. In de context van genderidentiteiten wordt met ‘cis’ vaak ‘cisgender’ bedoelt.

Iemand is cisgender wanneer hij/zij zich identificeert met het genderhokje dat hij/zij bij de geboorte gekregen heeft. Dus wanneer de dokter uitroept ‘het is een meisje!’ en deze persoon groeit op en identificeert zich als vrouw, dan is zij cisgender. Met andere woorden: wanneer je aangewezen genderidentiteit overeen komt met je sekse, kun je jezelf cisgender noemen.

Vaak wordt gezegd dat, in tegenstelling tot mensen die transgender zijn, cisgender personen 'normaal' zijn. Best bizar, want dat maakt iemand die transgender is automatisch abnormaal. Om dat tegen te gaan, en om een meer inclusieve samenleving te creëren waarin meerdere mogelijkheden en opties zijn, wordt de term cisgender ingezet naast transgender. We hebben allemaal een genderidentiteit, en de voorvoegsels cis- en trans- geven daarbij de relatie tot onze sekse aan. Dat is alles!


Ik ben 17 jaar en voel me niet in de hokjes ‘man’ of ‘vrouw’ passen. Ik heb de afgelopen maanden veel gelezen over verschillende identiteiten en ik neig er naar mezelf ‘
genderfluïde’ te noemen. Hoe kan ik gender als een spectrum het beste uitleggen aan mijn vrienden, buiten vaststaande hokjes om? anoniem, 17 jaar

 

Wat goed dat je je vrienden inzicht wilt geven in je genderidentiteit. Zo geef je ze niet alleen de kans om jou beter te leren kennen, maar je geeft ze ook inzicht in andere mogelijke hokjes dan 'man' of 'vrouw'.

 

Een manier om gender als een spectrum uit te leggen is door een lijn op papier te trekken met aan het ene uiterste het woordje 'MAN' en aan het andere uiterste het woordje 'VROUW'. Je kunt dan uitleggen dat onze samenleving is opgebouwd uit deze twee 'hokjes' en dat je, op basis van je lijf waarmee je geboren wordt, in één van die twee wordt geplaatst. De meeste mensen hebben hier totaal geen moeite mee en nemen dit 'hokje' als vanzelfsprekend aan. Dit hoeft echter niet voor iedereen zo te zijn, en dat is het moment dat je tussen MAN en VROUW een boog met pijltjes aan beide kanten tekent en daarbij 'TRANSSEKSUEEL' schrijft. Dit zijn mensen die zich identificeren met het andere hokje, dus bijvoorbeeld iemand die geboren is met een mannenlijf maar zich identificeert als vrouw of iemand die geboren is met een vrouwenlijf maar zich identificeert als man.

 

Ben je er nog? Ok, op naar de volgende stap: het woord: 'GENDER NEUTRAAL' of 'TRANSGENDER' komt in het midden van de lijn. Er zijn namelijk tal van mensen die zich niet met de hokjes identificeren die ze bij hun geboorte hebben gekregen, maar ook niet per se in het andere aangeboden hokje passen. Of dat ze juist overeenkomsten hebben met de kenmerken van beide hokjes. Met andere woorden: de lijn is véél meer dan alleen die twee uitersten van MAN en VROUW. Dit is het moment dat je een streepje op de lijn zet waar jij je op je gemak voelt of vertelt hoe mensen zich op de lijn kunnen verplaatsen. Ook zou je je vrienden kunnen vragen waar zij zichzelf zien. Dit geeft dan meteen een veel diverser beeld dan wat ons altijd geleerd wordt.

 

Daarbij kun je je vrienden een stap voor zijn door na te denken over met welk voornaamwoord je graag aangesproken wilt worden. In het Nederlands hebben we voor de onderwerpsvorm alleen 'hij' of 'zij' beschikbaar. In tegenstelling tot de Engelse taal waar ze naast 'he' en 'she' ook 'they' of zelfs meerdere optie zoals 'ze' en 'hir' hebben, en het Zweeds waar ze sinds kort naast 'han' en 'hon' officieel het genderneutrale 'hen' ingevoerd hebben. De Nederlandse taal komt flink tekort maar toch zijn er genoeg mensen die er creatief mee om gaan. Zo is er bijvoorbeeld de optie 'zhij' ontstaan. Mochten ze je allemaal niet passen doe dan je voordeel met de speelruimte en creëer zelf iets dat bij je past!

 

Laatst kwam ik voor het eerst in aanraking met de term ‘intersekse’. Ik vond het erg interessant want ik had er nog nooit eerder van gehoord. Ik zou je er veel vragen over kunnen stellen maar ik ben vooral benieuwd hoe intersekse eruit ziet. Zou je daar wat over kunnen vertellen? - Marco 31 jaar

 

Lieve Marco, goed dat je het onderwerp intersekse aankaart. Ik vind: we hebben het veel te weinig over intersekse, zeker als je nagaat dat 1 op de 2.000 baby's geboren worden met een intersekse variatie. Om te beginnen kun je stellen dat er grofweg drie 'groepen lijven' bestaan; mannenlijven, vrouwenlijven en intersekse-lijven. Al wordt die laatste groep weinig tot nooit genoemd.
Ik gebruik hierbij de term 'groepen lijven' want intersekse is géén ‘derde geslacht’. Er zijn namelijk meer dan veertig variaties op de mannen- en vrouwenlijven die wij (dus ten onrechte) als norm beschouwen. En om een ander groot misverstand uit de weg te gaan: mensen met een intersekse lijf zijn géén hermafrodiet. Dit zou namelijk betekenen dat ze zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsdelen hebben, en dat is fysiologisch gezien onmogelijk. Hermafrodieten horen thuis in Griekse mythen. Zo.

 

Verder staat sekse los van genderidentiteit. Mensen met een intersekse lijf kunnen zich net zo goed man, vrouw of queer identificeren als mensen met een mannen- of vrouwenlijf. En dat brengt me ook meteen tot het antwoord op jouw vraag. Intersekse ziet er niet op één bepaalde manier uit. Lijven, en genitaliën, komen in alle soorten en maten voor. Ook zijn er variaties in chromosomen (xx, xy, xxy, xo, xxx en xyy). Soms is de lichamelijke diversiteit zichtbaar, en soms komen mensen er pas in de puberteit achter, wanneer iemand bijvoorbeeld niet ongesteld wordt of onvruchtbaar blijkt te zijn. Ook komt het voor dat men er nooit achter komt en pas bij autopsie sprake van een intersekse variatie blijkt te zijn.

 

Nieuwsgierigheid zit in de aard van het beestje, dat snap ik, maar toch ga ik even streng zijn. En niet per se tegen jou Marco, zie het als een algemene noot. Wees voorzichtig met het stellen van persoonlijke of intieme vragen aan mensen, bijvoorbeeld over geslachtsdelen of lichamelijke kenmerken. Hierdoor kan je mensen makkelijk tegen de borst stuiten. Spiegel een vraag eerst naar jezelf, en probeer je in te denken of jij je op je gemak zou voelen wanneer iemand een soortgelijke vraag aan jou stelt? Bij twijfel niet inhalen. Mensen met een intersekse lijf zijn vaak naar behandeld. Zonder toestemming zijn er bijvoorbeeld foto’s gemaakt van hun geslachtsdelen die vervolgens voor allerlei (medische) doeleinden gebruikt werden. Ook zijn er verhalen van ondervragingen waarbij er weinig rekening gehouden werd met gevoelens of zijn er zonder inspraak “normaliserende” operaties uitgevoerd. Internet is een goede plek om op een respectvolle manier aan antwoorden te komen. Zie hiervoor bijvoorbeeld de website van het Nederlands Netwerk Intersekse en de Amerikaanse website ISNA.

 

 

Jonah Lamers foto
Jonah Lamers